Samengestelde woorden
Samengestelde woorden (kata majemuk) worden (behoudens een aantal uitzonderingen)
niet aan elkaar geschreven, maar ze worden wel als één woord beschouwd met een eigen betekenis; het lijkt dus alsof we hier te maken hebben met twee aparte woorden.
Ze kunnen bestaan uit:
1. Twee zelfstandige naamwoorden.
| sendok bubur | paplepel (dus niet bubur sendok ) |
| gempa bumi | aardbeving; aardschok |
| gulung tikar | bankroet |
| kumis kucing | een soort kruid |
| tanda tangan | handtekening |
| tanda mata | aandenken, souvenir |
| surat kabar | krant |
| kabar angin | gerucht |
| tanah air | vaderland |
| sapu tangan | zakdoek |
| tata bahasa | grammatica |
| kepala batu | stijfkop |
| mesin pencari | zoekmachine |
NB. De woorden kunnen niet van plaats verwisseld worden omdat ze anders niet de nieuwe eigen betekenis hebben
2a. Een zelfstandig naamwoord en een bijvoeglijk naamwoord.
| orang tua | ouders |
| jago merah | vuur, brand |
| kamar kecil | toilet, wc |
| meja hijau | rechtbank |
| orang hutan | mensaap, orang-oetan |
2b. Een bijvoeglijk naamwoord en een zelfstandig naamwoord.
| tanggung jawab | verantwoordelijkheid |
| keras kepala | stijfkop |
| lalu lintas | verkeer |
| panjang tangan | dief |
| tata bahasa | grammatica |
3a. Een zelfstandig naamwoord en een werkwoord.
| nasi goreng |
gebakken rijst - een gerecht. Goreng nasi is "rijst bakken" |
| meja tulis | schrijftafel |
| tempat duduk | zitplaats |
| kamar makan | eetkamer |
| kapal terbang | vliegtuig |
| kata kerja | werkwoord |
NB. De volgorde van de samenstellende delen is hier duidelijk omgekeerd aan die in het Nederlands
3b. Een werkwoord en een zelfstandig naamwoord.
| lalu lintas | het verkeer |
| gosok gigi |
tandenborstel, tandpasta |
| sikat gigi | tandenborstel |
| tapal gigi | tandpasta |
| makan hati | veel hartzeer hebben |
| tahu diri | zelfkennis |
| unjuk rasa | demonstratie |
4. Andere samenstellingen
a. Delen v.d. samenstelling hebben ongeveer dezelfde betekenis.
De samenstelling dient dan om het begrip te versterken.
| asal usul | herkomst, oorsprong |
| cabai rawit | zijn vingers branden, een uitbrander krijgen |
| campur aduk | (door elkaar) mengen |
| gotong royong | wederzijdse hulp, solidariteit, samenwerking |
| kacau balau | chaotisch |
| simpang siur | naar verschillende kanten (zo heet een winkelcentrum met o.a. de Matahari in Kuta Bali) |
| susah payah | veel zorgen |
| sakit payah | ernstig ziek |
| tetek bengek | futiliteiten, onbenulligheden (diverse kleine zaken etc) |
b. delen v.d. samenstelling hebben een verschillende betekenis.
| dwi tunggal | twee in een |
| ibu bapak | ouders (moeder en vader) |
| jual beli | handelen (koop en verkoop) |
| kaki lima | straathandelaar, straatverkoper, venter |
| kurang lebih | ongeveer (min of meer) |
| maju mundur | heen en weer, twijfelen |
| masuk angin | kouvatten |
| omong kosong | kletspraat |
| pulang pergi | heen en weer (retour) |
| siang malam | dag en nacht |
| pergi datang | komen en gaan |
| lawan kawan | vriend en vijand |
NB. Ook hier is de volgorde van de samenstellende delen omgekeerd aan die in het Nederlands (behoudens enkele uitzonderingen)
5. Uitzonderingen
Samengestelde woorden worden gewoonlijk niet aan elkaar geschreven. Maar er zijn natuurlijk ook uitzonderingen. Over het algemeen gaat het hier om woorden waarvan algemeen wordt geaccepteerd dat zij aanelkaar worden geschreven.
| bagaimana (?) | hoe (?) |
| barangkali | misschien |
| bumiputra | inheems |
| kacamata | bril |
| kosakata | woordenschat, vocabulaire |
| olahraga | sport |
| matahari | zon |
| sukarela | vrijwilliger |
| Pancasila | de vijf beginselen |
NB
Naast samengestelde woorden bestaan er in het Indonesisch ook samengestelde werkwoorden.
| tangung jawab | bertanggung jawab | mempertanggunjawabkan |
| penanggung jawab | pertanggungjawaban | |
| tanda tangan | bertanda tangan | ditandatangani, menandatangani |
mempertanggungjawabkan
- verantwoordelijkheid nemen
ditandatangani - ondertekend worden (zijn)