Samengestelde woorden


Samengestelde woorden (kata majemuk) worden (behoudens een aantal uitzonderingen)
niet
aan elkaar geschreven, maar ze worden wel als één woord beschouwd met een eigen betekenis; het lijkt dus alsof we hier te maken hebben met twee aparte woorden.

Ze kunnen bestaan uit:

1. Twee zelfstandige naamwoorden.

sendok bubur paplepel (dus niet bubur sendok )
gempa bumi aardbeving; aardschok
gulung tikar bankroet
kumis kucing een soort kruid
tanda tangan handtekening
tanda mata aandenken, souvenir
surat kabar krant
kabar angin gerucht
tanah air vaderland
sapu tangan zakdoek
tata bahasa grammatica
kepala batu stijfkop
mesin pencari zoekmachine

NB. De woorden kunnen niet van plaats verwisseld worden omdat ze anders niet de nieuwe eigen betekenis hebben

2a. Een zelfstandig naamwoord en een bijvoeglijk naamwoord.

orang tua ouders
jago merah vuur, brand
kamar kecil toilet, wc
meja hijau rechtbank
orang hutan mensaap, orang-oetan

2b. Een bijvoeglijk naamwoord en een zelfstandig naamwoord.

tanggung jawab verantwoordelijkheid
keras kepala stijfkop
lalu lintas verkeer
panjang tangan dief
tata bahasa grammatica

3a. Een zelfstandig naamwoord en een werkwoord.
nasi goreng gebakken rijst - een gerecht.
Goreng nasi is "rijst bakken"
meja tulis schrijftafel
tempat duduk zitplaats
kamar makan eetkamer
kapal terbang vliegtuig
kata kerja werkwoord

NB. De volgorde van de samenstellende delen is hier duidelijk omgekeerd aan die in het Nederlands

3b. Een werkwoord en een zelfstandig naamwoord.

lalu lintas het verkeer
gosok gigi

tandenborstel, tandpasta

sikat gigi tandenborstel
tapal gigi tandpasta
makan hati veel hartzeer hebben
tahu diri zelfkennis
unjuk rasa demonstratie

4. Andere samenstellingen

a. Delen v.d. samenstelling hebben ongeveer dezelfde betekenis.
De samenstelling dient dan om het begrip te versterken.

asal usul herkomst, oorsprong
cabai rawit zijn vingers branden, een uitbrander krijgen
campur aduk (door elkaar) mengen
gotong royong  wederzijdse hulp, solidariteit, samenwerking
kacau balau chaotisch
simpang siur naar verschillende kanten (zo heet een winkelcentrum
met o.a. de Matahari in Kuta Bali)
susah payah veel zorgen
sakit payah ernstig ziek
tetek bengek futiliteiten, onbenulligheden (diverse kleine zaken etc)

b. delen v.d. samenstelling hebben een verschillende betekenis.

dwi tunggal twee in een
ibu bapak ouders (moeder en vader)
jual beli handelen (koop en verkoop)
kaki lima straathandelaar, straatverkoper, venter
kurang lebih ongeveer (min of meer)
maju mundur heen en weer, twijfelen
masuk angin kouvatten
omong kosong kletspraat
pulang pergi heen en weer (retour)
siang malam dag en nacht
pergi datang komen en gaan
lawan kawan vriend en vijand

NB. Ook hier is de volgorde van de samenstellende delen omgekeerd aan die in het Nederlands (behoudens enkele uitzonderingen)

5. Uitzonderingen

Samengestelde woorden worden gewoonlijk niet aan elkaar geschreven. Maar er zijn natuurlijk ook uitzonderingen. Over het algemeen gaat het hier om woorden waarvan algemeen wordt geaccepteerd dat zij aanelkaar worden geschreven.

bagaimana (?) hoe (?)
barangkali misschien
bumiputra inheems
kacamata bril
kosakata woordenschat, vocabulaire
olahraga sport
matahari zon
sukarela vrijwilliger
Pancasila de vijf beginselen

NB

Naast samengestelde woorden bestaan er in het Indonesisch ook samengestelde werkwoorden.

tangung jawab bertanggung jawab mempertanggunjawabkan
penanggung jawab pertanggungjawaban
tanda tangan bertanda tangan ditandatangani, menandatangani

mempertanggungjawabkan - verantwoordelijkheid nemen
ditandatangani - ondertekend worden (zijn)