Leenwoorden uit het Nederlands
Leenwoorden zijn woorden die wat de vorm betreft of de betekenis zijn
overgenomen uit een andere taal. Leenwoorden maken vaak hele omzwervingen van de
ene taal naar de andere.
Bijvoorbeeld het latijnse 'scola' wordt het Nedrlandse 'school' en vervolgens
het Indonesische 'sekolah'.
Aan leenwoorden is de vreemde oorsprong makkelijk te herkennen, maar andere zijn
zo aangepast aan het Indonesisch en zijn daardoor onherkenbaar geworden als
leenwoord.
In het bahasa Indonesia komen woorden voor die van oorsprong Nederlands zijn.
Deze komen veel voor in de autobranche: autoreparaties, auto-onderdelen,
onderhoud e.d.
Van de ruim 5000 a 9000 leenwoorden ontleend aan het Nederlands, hieronder een
korte opsomming.
| Bahasa Indonesia | Nederlands |
| amatir | amateur |
| andil | (persoonlijk) aandeel |
| anemer | aannemer |
| arloji | horloge |
| arsip | archief |
| aterèt, atret | achteruit |
| ban | band |
| ban(g)kir | bankier |
| bengkel | garage, werkplaats voor bromfietsen of auto's (winkel) |
| bensin | benzine |
| berita | bericht(en) |
| buku | boek |
| buncis | boontjes (bonen) |
| dinas | dienst |
| dongkrak | dommekracht (= krik) |
| doorsmeer | het doorsmeren |
| duit | geld (duit) |
| ember | emmer |
| ercis | erwtjes |
| gaji | gage (loon) |
| garasi | garage |
| gelas | glas |
| gorden, gordyn | gordijn |
| hapermut (?) | havermout |
| hem | hemd |
| insinyur | ingenieur |
| kakus | WC, toilet (kakhuis) |
| kantor pos | postkantoor |
| karcis | kaartjes |
| kelar | klaar, af |
| kerkop | kerkhof |
| komplit | compleet |
| koper | koffer |
| kopi | koffie |
| kortsletin | kortsluiting |
| kurs | koers |
| kwalitet | kwaliteit |
| laci | laatje |
| lampu | lamp |
| listrik | elektriciteit (?!) |
| losmen, losemen | logement |
| maskapai | maatschappij |
| mebel, meubel | meubels |
| ongkos | (on)kosten, uitgaven |
| operasi | operatie |
| otomatis | automatisch |
| pabrik | fabriek |
| panci | pannetje |
| panekuk | pannenkoek |
| paraf | paraaf |
| partai | partij |
| peci | petje |
| pedal | pedaal |
| pelat | plaat |
| pelek | velg |
| peloper | voorloper |
| pereman | burger (vrij man) |
| persneling | versnelling |
| persekot | voorschot |
| pikir | denken, piekeren.*) |
| pil(e)m, filem | film |
| pit | fiets |
| polisi | politie |
| prahoto (Indon.: truk) | vrachtauto |
| praktek | praktijk |
| p(e)reman | burger (vrij man) |
| rebewis | rijbewijs |
| ritsletin(g) | ritssluiting |
| sakelar | schakelaar |
| salem | zalm |
| sekilwak | schildwacht |
| sekring | zekering |
| sekrup | schroef |
| selai | gelei (jam) |
| senapan |
geweer, spuit. snaphaan een oud type geweer |
| s(e)toples | stopfles |
| sirsak (buah) | zuurzak (vrucht) |
| skorsing | schorsing |
| sekolah | school; latijn scola |
| selokan | slootkant = open riool, goot, waterafvoer |
| senar | snaar |
| senewen | zenuwen, zenuwachtig |
| sepor | spoor |
| setir | stuur |
| s(e)trum, setrom | stroom |
| sokbreker | schokbreker |
| spanduk | spandoek |
| spooring | het doen sporen van de wielen van een auto |
| sprei | laken, sprei |
| stempel | stempel |
| stoples | stopfles = fles met een gzaen stop. |
| taplak | tafellaken |
| tradisional (tradisionil) | traditioneel |
| universitas | universteit |
| wastafel (!) | wastafel |
| wortel | wortel |
| sadel | zadel |
Sedert de onafhankelijkheid van Indonesië werden Nederlandse
woorden - en heden ten dage Engelse - stelselmatig werden verindonesischt
('pengindonesiaan istilah asing').
Dit geschiedde volgens bepaalde regels. Het zou, in het kader van
deze cursus, te ver gaan om deze regels hier op te sommen.
Ook de Javaanse invloed nam sterk toe. Deze nieuwe Javaanse leenwoorden waren
echter vaak synoniemen van reeds bestaande Indonesische woorden en de opname
daarvan was vooral het gevolg van onbekendheid met de bestaande woordenschat van
het bahasa Indonesia.
U zou aan het gebruik van leenwoorden (Sanskriet, Arabisch, Perzisch, Tamil,
Hindoestani, Portugees, Spaans, Chinees, Nederlands en nu Engels) al aardig
kunnen opmaken hoe de Indonesische cultuur is opgebouwd.
In deze leenwoorden spiegelt zich de culturele geschiedenis van de Indonesische
archipel af.
*) Pikir is ontleend aan het Arabische fikr. Het werkwoord fakkara betekent denken.
In feite is het woord piekeren vanuit het Arabisch (fikr) en via het Maleis (pikir) in de Nederlandse taal terechtgekomen.
- Andere schijnbaar Nederlandse woorden, maar toch ontleend aan het het Arabisch: admiral, almanak, arsenal, artisok, dipan, eliksir, harem, muson, sirop, sofa, soda, tarif.
Zie ook leenwoorden uit het Arabisch >>
Aanbevolen literatuur:Ongkos Gratis | Met de taalturis op pad - Jaap Veltkamp, TZ Warung Bambu Breda
Voor Arabische woorden in het Nederlands:
Marlies Philippa, Koffie, kaffer en katoen - Pantheon Boekhandel, Amsterdam 1989.