Aanspreekvormen


We hebben reeds kennisgemaakt met enkele aanspreekvormen - kata sapaan of aanspreektitels - waarmee de Indonesiër zich bedient wanneer hij iemand aanspreekt.

Naast eigennamen of verkortingen daarvan - zoals San voor Hasan, of Doel voor Abdoellah - zijn deze aanspreektitels bijvoorbeeld:

Aanspreektitels

Abang, Bang Broer. Voor een man ouder in leeftijd.
Adik, Dik Voor een jongere man of vrouw (jongen/meisje, broer/zus)
Anda Onpersoonlijk, te vergelijken met het Engelse 'You'
Anak, Nak Kindje
Ayah, Yah Voor een oudere man.
Bapak, Pak 'Meneer'. Voor een oudere man die men bijv. niet goed kent.
Bibi, Bi Tante. Voor een oudere vrouw.
Dikau Jij. Wordt gebruikt voor intieme vrienden.
Ibu, Bu Mevrouw'. Voor een oudere vrouw die men bijv. niet goed kent. Ook voor een getrouwde vrouw.
Kakak, Kak Broer, Zus. Voor een man of vrouw die geacht wordt ouder in leeftijd te zijn.
Kakek, Kek Opa.
Kakang, Kang (Jav., Sunda) Broer. Voor een oudere goede vriend (of broer)
Mami/Papi Mi/Pi Ma, Pa; familiair
Mas (Jav.) Voor mannen/jongens die men niet goed kent. Wordt ook vóór persoonsnamen geplaatst.
Mbak (Jav.) Hetzelfde als Mas, maar nu toegepast op vrouwen.
Nenek, Nek Oma
Neng (Jav.) Juffrouw, meisje
Nona Voor een jongere ongetrouwde vrouw (in formele situaties)
Nyonya Voor een getrouwde vrouw - zie ook Ibu
Paman, Om Oom
Pakdhé, Budhé (Jav)
(van Bapak gedhé en Ibu gedhé)
Oom, Tante
Saudara Voor iemand van (ongeveer) dezelfde leeftijd
broer (mannelijke vorm)
Saudari zuster (vrouwelijke vorm)

N.B. Aanspreektitels worden altijd met een hoofdletter geschreven.

Vraag: waarin ligt het verschil tussen de zinnen:

1. Memang, Bapak dan Ibu sangat menyayangi Paman.
2. Memang, bapak dan ibuku sangat menyayangi pamanku yang paling kecil.

Het gebruik van Anda

De aanspreekvorm Anda (2e persoon) werd voor het eerst in de jaren vijftig van de vorige eeuw gesuggereerd door de schrijver/filosoof Sutan Takdir Alisjahbana (1908 - 1994), die ook tevens gold als architect van het moderne bahasa Indonesia.

Sutan Takdir Alisjahbana werd op 11 februari 1908 geboren in Natal op Noord-Sumatra. Hij kwam voort uit een adellijk geslacht van de etnische Minangkabau-gemeenschap in West-Sumatra.
Takdir zocht naar een persoonsvorm waarmee iedereen - ongeacht leeftijd en geslacht - aangesproken kon worden, en waarmee ook de hiërarchie van persoonsvormen als Tuan, Nyonya, Bapak, engkau, kamu e.d. doorbroken kon worden.

Hij koos hiervoor het achtervoegsel -anda, waarmee traditioneel respect werd betoond door middel van benamingen als bijvoorbeeld Ananda, Adinda, Ayahanda.
Anda op zichzelf staand als tweede persoonsvorm werd voor het eerst gebruikt in advertenties en officiële aankondigingen.
Sindsdien werd Anda, hoewel deze persoonsvorm nogal stijfjes klinkt, ook meer en meer gebruikt in alledaagse gesprekken.
Tegenwoordig neemt Anda een normale plaats in tussen alle andere persoonsvormen en verkreeg het geen monopoliestatus waarvoor het bedoeld was.

Het officiële Kamus Besar Bahasa Indonesia van het talencentrum van de regering (Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa), spelt Anda met een hoofdletter A, maar meer en meer ziet men Anda met een kleine a geschreven worden.
 

Normaliter wordt 'Anda' niet gebruikt in de dagelijkse omgang. Het is erg formeel.  Wel wordt het gebruikt op de televisie, tijdens toespraken en in reclame en advertenties.

 

Anda 

 

Wanneer u iemand met 'U' wilt aanspreken kunt u ook het volgende zeggen:

 

Voorbeeld: Maaf Pak, tadi ada telepon dari Pak Tarom untuk Anda.


- Maaf Pak, tadi ada telepon dari Pak Tarom untuk Bapak.
- Neemt u mij niet kwalijk meneer, zo-even was er een telefoontje van meneer Tarom voor u.